ERGENLİĞİN TANIMI
 Delikanlılık dönemi,
 Buluğ çağı, diye adlandırılır,
 Gençlik çağı,
 Genç kızlık,

Ergenlik;
 Toplumdan topluma,
 Devirden devire,
 Kişiden kişiye,
 Farklı özellikler gösterir.
 Aynı toplumun çeşitli kesimlerinde bile bu farklılıklar söz konusudur.Gençlik

Zamanı farklı olsa da Herkes Ergenliği yaşar.

 İnsanın içinde fırtınaların koptuğu,
 Sosyal,
 Psikolojik,
 Fiziksel değişimlerin bir arada yaşandığı,
 Çocuklukla erişkinlik arasında yer alan,
 Hızlı bir büyüme, gelişme ve olgunlaşmanın olduğu,
 Gelecekteki yaşantıyı belirleyen dönem olarak tanımlayabiliriz.

Çocuklar sadece büyürler, Ergenler ise hem büyürler hem değişirler.
Ergenlik; ikinci doğum olarak da adlandırılır.

Ergen;
Yardımseverlik  Bencillik
Uyum  Uyumsuzluk
Çocukluk  Ciddiyet
Neşe  Keder
İsyan Etme  Boyun Eğme
İten  İsteyen
Reddeden  Bekleyen

ERGENLİK DÖNEMİNİN GENEL ÖZELLİKLERİ

 Büyüme ve değişim evresidir.
 Yeni arayışlar içinde olduğu bir çağdır. Kendini aramaktadır. Kendi kişiliğine çeki düzen vermeye çalışır.
 Cinsel uyanışla birlikte yeni ruhsal özellikler ve davranışlar kendini gösterir.
 Zor beğenen ve çabuk tepki gösteren bir genç olur.
 Duyguları hızlı bir iniş çıkış gösterir.
 Çabuk sevinir çabuk üzülür,
 Çabuk sinirlenir,
 Olur olmaz şeyleri sorun yapar.
 Tepkileri önceden kestirilemez olur.
 Derslere ilgisi azalmış, çalışma düzeni bozulmuştur.
 İstekleri artmıştır.
 Kendisine tanınan hakları yetersiz bulur.
 Ana babanın uyarılarına birden tepki gösterir, ters yanıtlar verir. Bağımsızlık çağıdır.
 Evde pek durmak istemez.
 Dönüş saatine aldırmaz.
 Yemeğe geç kalır.
 Gece dışarı çıkmak ister.
 Evde oturmak ona işkence gibi gelir.
 Ana-babasını eleştirir.
 Öğütlerle davranışlar arasındaki tutarsızlığı yüze vurur.
 Ana-babasının hoşuna gitmeyecek davranışlarda bulunur.
 Ana- babasına karşı çıkmış olmak için karşı çıkar.
 Saçma olsa da bazı fikirleri savunmaktan zevk alır.
 Dağınık ve savruk olur.
 Sık sık bir şeyler devirip kırar, sakarlardır.
 Oburlaşır, durmadan bir şeyler atıştırırlar.
 Kendisini arkadaşlarıyla karşılaştırır, gruplaşmalar olur.
 Ana, babasından değişik olma çabası onu boşluğa itmiştir. Bu boşluğu arkadaşlarıyla doldurmak ister.
 Argo konuşur, kendine dert ortağı ve sırdaş seçer.
 Hayranlık ve tutkuların bol olduğu dönemdir
 İlgileri artmış gelgeç hevesleri çoğalmıştır.
 İdealler geliştirir, kendilerine bir rol-model seçerler- (öğretmen, sporcu, bir şarkıcı gibi.)
 Grup dışına itilmemek için kendisine aykırı davranışlarda bulunur.
 Kahramanlarına yada idollerine benzemek isterler, odasına, eşyalarına duvarlara astığı renkli resimlere ve posterlere karışılmasını istemez.
 Gürültülü müziğe bayılır.
 Arkadaşlarıyla gizli konuşmaları ve fısıldaşmaları olur
 resimlerini, posterlerini asar.
 Odası varsa saatlerce odasına kapanır, hatta kapısını kilitli tutmaya özen gösterir.
 Günlük tutmaya başlar.
 Şiir ve öykü yazmaya özenir.
 Toplumsal olaylara ve politikaya ilgi artar.
 Kulaktan dolma ya da ödünç alınmış düşünceler savunulur.
 Büyüklerle tartışmaya girişir.
 Özet düşüncelere sahip olurlar.
 Gizliliğe önem verir.
 Kendinden habersiz yazdıklarının okunmasına büyük tepkiler gösterir.
 Hayran olduğu kişilere fanatiklik derecesinde bağlanır.

ERGENLİK DÖNEMİNİN GELİŞİM AŞAMALARI

Fiziksel-Cinsel Gelişim,
Zihinsel Gelişim,
Sosyal Gelişim,
Duygusal-Ruhsal Gelişim.

FİZİKSEL-CİNSEL GELİŞİM

Kızlarda Fiziksel Gelişim ve Değişim;
Kızlar; erkeklerden önce gelişmeye başlar (yaklaşık 2 yıl önce) .kızların ergenliğe giriş yaşı 10-13 yaşlar arasındadır. Birkaç yıl erkeklerden daha uzun ve olgundurlar .16-18 yaşlarına kadar ve yılda 9 cm uzayabilirler. Ergenlik süresince kilo ortalama 16 kg artabilir. Kızların bedenindeki değişimler östrojen hormonunun etkisiyle gerçekleşir.
 Ergenlik göğüslerin büyümesi ile başlar.( 10-11 yaşında )
 Bir göğüs diğerinden daha büyük olabilir. (normallik kaygısı)
 Heyecanlanıp, utanabilirler.
 Kambur durabilirler
 Duruş bozuklukları ortaya çıkabilir.
 Kol altlarında,
 Bacakların üzerinde,
 Genital bölgede kıllanma başlar.
Temizlik malzemelerini asla arkadaşları veya aileden birisiyle paylaşmamalı.
 Kalçalar genişler,
 Bel daralır.
 Karın, kalça ve bacak bölgelerinde yağ depolanmaya başlar.
Kolları, bacakları, elleri ve ayakları vücudun geri kalan kısımlarına göre daha hızlı büyüyecektir, bu organlar daha uzun olabilir.
Vücudun geri kalan kısımları kol ve bacaklardaki büyümeyi yakalayıncaya kadar kendini biraz biçimsiz hissedebilir.
 Deri daha yağlı hale gelir
 Daha çok terler,
 Ter bezleri büyümeye başlar,
 Yüzünde sivilceler olur (hormonların yükselmesine bağlı olarak )
Menstürasyon (adet kanaması);
 10-16 yaş arasında başlayabilir.
 Genellikle ilk yıllarda düzensiz kanamalar olur.
 Bir süre sonra düzene girecektir.
 Bazı genç kızların adet kanaması diğerlerinden daha ağır olabilir
Şikayetler;
 Kramplar,
 Karında gaz birikmesi,
 Göğüslerde hassasiyet veya şişkinlik,
 Baş ağrısı,
 Duygusal değişiklikler ,
 Depresyon.
Bu dönemde; Spor, banyo gibi normal aktivitelerden vazgeçilmemelidir.

ERKEKLERDE ERGENLİK

Ergenlik belirtileri erkeklerde ortalama 13-15 yaşlarında başlar.
 Boy,yılda ortalama 10,5 cm uzar. 18-20 yaşlarına kadar sürer.
 Kilo, ergenlik dönemi süresince ortalama, 20 kg artar
 Erkeklerin bedenindeki değişimler testesteron hormonunun etkisiyle gerçekleşir
 Genital kıllanma, penis boyutlarında büyüme, kas gelişimi ve daha geç dönemde sakal ve bıyık bölgesinde kıllanma ile sürer.
 Kolları, bacakları, elleri ve ayakları vücudunun geri kalan bölümlerinden daha hızlı büyür.
 Boğuk bir sese sahip olur. Bu durum sesinde çatallaşmaya yol açabilir. Zamanla sesindeki çatallaşma durur ve bir süre sonra normal bir sese sahip olur.
 Koltuk altlarında,
 Bacaklarında,yüzünde,
 Penisinin çevresinde,
 Göğüs bölgesinde kıllanma olur.
 Deri, ergenlikle birlikte daha yağlı hale gelir ve daha çok terler, çünkü ter bezleri de büyümeye başlamıştır. Vücut sık sık yıkanmalıdır. Penis, daha sık sertleşmeye başlar. Çoğu penis boyutlarıyla ilgilenir. Testisler sperm üretmeye başlar, böylece ereksiyon sonrasında “boşalma” olur.

ZİHİNSEL GELİŞİM

Zihinsel gelişme, ergenlik dönemi boyunca hızla gelişir; 15-16 yaşlarında doruğa ulaşır. Daha sonra yavaşlayarak 20 yaşına kadar gelişimi devam eder.

Gencin, ailesi ve yetiştiği ortam ile zihinsel gelişim arasında sıkı bir bağlantı vardır.

Zeka, tek başına kişiliği belirleyen bir etken değildir. Ancak zeka ile belli kişilik özellikleri arasıda sıkı bir bağ vardır.

Soyut düşünebilme, kolay genellemeler yapma ve daha çabuk sorun çözebilme gibi özellikler kişinin davranışını daha gerçekçi, daha olgun kılmaktadır.

Zihinsel gelişim ile genç, çevresiyle etkileşimini arttırmakta, özümsediği yeni kavramları yeni durumlara uygulamakta, uyum yapmaktadır.

Genç, deneyimine ve algılamasına bağlı olmaksızın mantıklı düşünce ilkelerini kullanarak muhakeme yapabilir, genellemelere gidebilir, sonuçlara varabilir.

Kızlar sözel ifade ve dil gelişimi bakımından daha ileridirler. Erkekler, sayısal alanda daha başarılı olurlar.

SOSYAL GELİŞİM

 Çocuk bedeni gelişirken, çocuksu davranışlar yerini daha olgun tutum ve davranışlara bırakır.
 Çevreden gelen etkiler ve baskılarla ergen çocuksu davranışlarını bırakacak, yetişkinlere yaraşır davranışlara adım atacaktır.
 Çabuk kurulan ve bozulan ilişkiler,
 Kolay etkilenme,
 Toplum içinde sivrilme,
 İlgi çekme,
 Rol sahibi olma çabası içindedir.
Toplumda saygınlık kazanmaya ve statü sahibi olmaya gereksinim duyar.

Gelecekle İlgili Problemler;
Erkeklerde daha fazla görülürken, aile ilişkileri, toplumsal ilişkiler, arkadaş seçimi, doğru hareket etme gibi problemler kız ergenlerde daha çok görülür.
 Bazen bebeksi ve çocuksu davranır,
 Bazen de bebek olmadığına tüm dünyayı inandırmak istercesine aşırı bağımsızlığı dener.
 Özellikle sıkıntılı olduğu zamanlarda çocukça davranışlar görülür.

Ailede Sosyal Gelişim;
Ergenlik; kişinin kimlik, kişilik oluşturmaya başladığı ve aileden bağımsız olma düşüncesinin kazanıldığı dönemdir.
Aile ilişkilerinde; kendine yöneltilen eleştirileri kabul etmez, ailesinin en ufak eleştirilerine büyük tepkiler verir.

Aile İlişkilerinde;
 Keskin birer gözlemcidir.
 Acımasız birer eleştirmen olurlar.
 Ana-babasının düşüncelerini eskimiş bulurlar,
 Anne-babanın mükemmel olmadığını görür,
 Hiçbir şeyi beğenmez,
 Sürekli şikayet edecek bir şeyler bulur.
 Eve istedikleri zaman girip çıkmak isterler.
 Ev dışında daha fazla vakit geçirirler.
 Boş vermişlik içine girerler.
 Ana-babasının beğenileriyle alay ederler.
 Anne-babaya karşı olan olumlu duygularını daha az göstermeye başlarlar.
 Aileyle fikirsel olarak çatışırlar.
 Geç saatlere kadar oturma isteği vardır.
 Hem insanlardan kaçar, yalnızlığı sever, hem de büyük bir istekle toplum içine girmek ister.

Arkadaşlık İlişkilerinde;
 Arkadaşlarının kendisi için ne düşündüğü çok önemlidir.
 Kendi aralarında arkadaş grupları vardır.
 İlgilerini ve giyim tarzını arkadaş grubuna göre ayarlarlar,
 Aynı cinsiyetteki yakın arkadaşlarla birlikte olmak ister.
 Erkekler aralarında cinsellik ve kızlar hakkında daha fazla konuşurlar.
 Erkeklerin kurdukları gruplar daha kalabalıktır, ilişkiler yüzeyseldir.
 Kızların grupları daha küçüktür, ancak ilişkiler daha sıkıdır.
Aile içinde geçimsizlik yada şiddet varsa, ergenler arkadaş grupları yerine çeteleşmeye yönelirler.
 Ergenliğin ortalarına doğru karşı cinse olan ilgi artar.
 Ergen karşı cinsin dikkatini çekmek için dış görünüşüne dikkat eder.
 En sevdiği arkadaşı başka biriyle arkadaşlık ederse kırılır.
 Bir yandan başarılı olmak, beğenilmek ister, diğer yandan başarılı olduğunda arkadaşları arasında, alay edileceği endişesine kapılır.
 Onura ve başarıya paradan çok değer verir.
 Bir an bile düşünmeden kendini ortaya atabilir.
 Bir lidere körü körüne bağlanabilir, bir yandan da bütün liderlere ve yetişkinlere karşı çıkar.
 Bağımlı olabilir.
 Düşüncelerinin ve değerlerinin önemsenmesini ister.
 “Kimse beni anlamıyor” düşüncesi yaygındır.
 Eli açık ve iyilik severdir,
 Çabuk güvenir ve bağlanır,

DUYGUSAL-RUHSAL GELİŞİM

 Kızlar erkeklere göre daha belirsiz ve silik özellikler taşırlar.
 Yaşça büyük erkeklere ilgi duyarlar. Çünkü erken gelişmiş ve olgunlaşmışlardır.
 Romantik aşkla ilgilidirler.
 Konuşkandırlar fakat bu iletişim kurmaya yönelik değildir.
 Olur olmaz şeylere gülme eğilimindedirler.
 Ayna karşısında daha fazla zaman harcarlar.
 Karşıtlıkları ve dengesizlikleri vardır
 Kendini tanıma yolunda büyük bir çaba harcamak zorunda kalır. “bağımsız beni” ortaya koyma çabasındadır.
 Çok kısa aralıklarla aşırı hareketli ve aşırı durgun olabilir.
 Arkadaşlar arasında adı geçen ya da benzemek istediği kişilerin üzerinde görülen giysiler ve markalar öne çıkar
 İlgi duyduğu konular ve nesnelere ilişkin aşırı dikkat ve titizlik söz konusudur
 Kendine güven ve güvensizlik çatışmaları yaşar.
 Son derece hassas ve kırılgan olurlar.
 Saldırgandır, gürültücüdür,
 Çok değişkendirler, istekleri gelip-geçicidir.
 Son derece bencil ve fedakâr olabilir.

ERGENLİĞİN SONLANMASI

 Dengeliliğin artması,
 Problemleri karşılama yöntemleri,
 Yetişkinlerin müdahalelerinde azalma,
 Duygusal sakinliğin artması,
 Gerçekçiliğin artması,
 Evlilik ve aile hayatına hazırlanması,
 Bilimsel bir dünyaya ayak uyduracak değerleri, geliştirmesi,
 Kişinin kendi fizik yapısını, erkek ya da kadın cinsel rolünü kabul etmesi, bu role uygun davranış geliştirmesi.
 Ana babasından ve diğer yetişkinlerden duygusal olarak kopup bağımsızlığını kazanması,
 Olgunluk sembollerine karşı ilgi,
 Topluma karşı sorumlu bir davranış kazanmayı istemek ve buna ulaşmak,
 Bir meslek seçebilmesi,
 Toplumsal yetişkin bir birey olabilmek için gerekli bilgi ve yetenekleri kazanması,
 Duygusal bağımsızlığı kazanma ve kendisi ile ilgili önemli kararları kendi başına verebilmesi,
 Arkadaş ilişkilerinde kabul görmesi,
 Arkadaşlık becerileri, işbirliği, liderlik yeteneklerini geliştirebilmesi,
 Çatışan değerleri uzlaştırma ve kendi yaşına özgü bir yaşam felsefesi geliştirebilmesi,

ERGENLİK DÖNEMİNİN KAYGILARI

SAĞLIKLA İLGİLİ KAYGILAR

 Yeterli uyuyamamak.
 Gevşeyip rahatlayamamak.
 Sakar ve beceriksiz olmak.
 Güzel yada yakışıklı olmamak.
 Sinirli ve gergin olmak.
 Çok uzun yada çok kısa olmak.
 Çok zayıf yada çok şişman olmak.
 Bulantısı olmak.
 Cinsel gelişme kaygıları olmak.

KİŞİLİK İLE İLGİLİ KAYGILAR
 Kendini aşağı görmek.
 Kendine güveni olmamak.
 Sık sık öfkeye kapılmak.
 Küçük şeylere üzülmek.
 Olayları çok ciddiye almak.
 Çok hayal kurmak.

AİLE VE EV İLE İLGİLİ KAYGILAR
 Kendisine ait bir odası olmamak.
 Özel konuları anne-baba ile konuşamamak.
 Çocuk yerine konmak.
 Anne-babaya karşılık vermek.
 Özgürlüğünün çok az olması.
 Anne-babayı arkadaş gibi görmeme.
 Anne-babanın kendisinden çok şey beklemesi.
 Anne-babanın arkadaş seçimine karışması.
 Cinsel konuları ve sorunları anne-baba ile konuşamamak.
 Eve belli saatlerde dönmek zorunda olmak.
 Yeterli harçlık alamamak.

TOPLUM İÇİNDEKİ DURUMU İLE İLGİLİ KAYGILAR
 Topluluk içinde yanlış anlaşılmak.
 Yeni insanlarla tanışma, tanışılanlarla rahat konuşamama.
 Çok az arkadaşı olmak.
 Daha çok popüler olmayı istemek.
 Yeni arkadaşlıklar kuramamak.

KIZ-ERKEK ARKADAŞLIĞI İLE İLGİLİ KAYGILAR
 Karşı cinsten bir arkadaşı olmamak.
 Çıkma olayında nasıl davranacağını bilmemek.
 Çıkma teklifini nasıl geri çevireceğini bilmemek.
 Hemen evlenmek istemek.

OKULLA İLGİLİ KAYGILAR.
 Dikkatini toplayamamak.
 Çalışma yöntemlerini bilmemek.
 Zamanını iyi planlayamamak.
 Çok yavaş, çok ağır olmak.
 Çalışırken hayal kurmak.
 Zamanını boşa harcamak.
 Not tutmamak.
 Söz ve yazı ile kendini iyi ifade edememek.
 Sınav ve zayıf not alma kaygısı.
 Sınıf ve topluluk önünde konuşma korkusu.

DİN VE AHLAK KONULARINDAKİ KAYGILAR
 Ölüm korkusu.
 Dini konularda daha çok bilgi istemek.
 Neyin doğru, neyin yanlış olduğunu bilmemek.
 Irk ayrılığı ve ırkçılık.

BEN ERGENİM!
Geliştirebileceğim yeteneklerim var,
Hatalarımı görebileceğim algılarım,
Onları düzeltebileceğim aklım.
Enerji doluyum,
Kendimi en yalnız hissettiğimde bile
Yanımda ben varım.
Yalnızlıkla ilgili;
Paylaşılmayan,
Ancak Güzel Tarafları Olan
Bir Şey Olduğunu Düşünüyorum.

Şu an yaşadığım güçlükler ,
Geleceğe yatırım,
Kendimi ve olanaklarımı geliştirme yolundaki
İnancım bana hep destek.
Evet bunlarla beraber ;
Yüzümde sivilcelerim olabilir,
Elimin kolumun sürekli büyümesine alışamadım,
Kararsızlık Yaşadığım Anlar Olabiliyor,
Ani Tepkiler Veriyorum,
Eleştiriden Pek Hoşlanmadığımda Oluyor,
Ama gelişiyorum,
Kendime yardım etmeliyim.
Kendi kendime konuşurum,
İyi bir şeyler olduğunda kendimi ödüllendiririm,
Hata pek yapmam ama yapınca da uzun uzun düşünmem.
Bazen kendime mükemmel biri gibi gelirim;
Bazen de çok berbat göründüğümü düşünürüm.
Başkalarına hoş görünmek,
Benim için önemlidir.
Kendime güvenirim,
İstersem aşamayacağım güçlük yoktur.

Artık Çocuk Değilim, Gencim.!

ERGENLİK DÖNEMİYLE BAŞ ETME

Ana baba olarak temel görevimiz, çocuklarımızı bağımsız, verimli ve sorumlu bir şekilde yaşayabilecek duruma getirmek olmalıdır. Ailelerin;
Ergenlik dönemi ile baş etme hazırlıklarına erken başlaması, çocukları ve kendileri için en iyi yoldur.
Bebeklik döneminden itibaren sağlıklı, karşılıklı sevgi ve saygıya dayalı, tutarlı ilişkiyle yetişen gençlerde Ergenlik daha rahat yaşanır…

Çocuğun doğumundan itibaren ilişkiye zaman ayrılması sağlıklı iletişim için önemlidir. Bu konularda önceden bilgi sahibi olma, tıpkı aşı gibi koruyucu ve rahatlatıcı olur.

Sorunlara Yaklaşırken;
 Sorunlara ortaklaşa yaklaşınız.
 Diyalog kurmada istekli olunuz
 Diyaloğu siz başlatın.
 Objektif olun,
 Ergenin gözüyle görmeye çalışın.
 “ben senin yaşındayken” diye başlayan ve kendinizi öven konuşma biçiminden sakınmalısınız.
 Gerçekçi olmaya özel çaba sarf ediniz. Genç için yetişkinleri kendi yaşlarında ve sürekli çalışkan, başarılı, düşünceli, saygılı, anlayışlı, çok sevilen bir kişi olarak düşünmek oldukça zordur.

Disiplin Uygularken;
 Sınırları ve özgürlükleri hakkında çocuğunuza bilgi verin.
 Yaşlarına uygun,yeteri kadar özgürlük sağlamak, gelişmelerini olumlu yönde destekleyecektir.
 Onlara nefes alma imkanı tanıyın.
 Severken boğmayın.

Denetlerken;
 Sürekli denetim altında tutmayın. Bunu isteseniz de başaramazsınız.
 Kendisine güvendiğinizi samimi olarak ve davranışlarınızla gösteriniz.
 Yapacağı yanlış bir davranışın, her şeyden önce kendi kişiliğine saygısızlık olacağı konusunu işleyiniz.
 Oto kontrolün gelişmesi için ailede ve toplumda bazı sorumluluklar verin.

Görüşünü Alın;
Ailede herhangi bir sorun olduğunda gencin de görüşlerini alınız. Onu; aile içi sevinçlerden ve üzüntülerden ne kadar soyutlarsanız, o kadar yetişkinlikten uzaklaştırırsınız.

Sevginizi Gösterirken;
 Anlamı bilinen ve yerinde kullanılan “sevgi ilacı” gerçekten birçok sorunun çözümünde çok etkilidir.
 Sevginizi gizlemeyin.
 “içinden sevmek” şeklinde bir sevgi türü yoktur.
 Sevgi saydam olmalıdır.
 Sevgi ön şartlı ve koşullu olmaz
 Sevgi şartsız olduğu zaman anlam taşır.
 Sevgi ekmek, su ve hava gibi temel ihtiyaçlardan birisidir.
 Sevginin en anlamlı ifadelerinden birisi hoşgörüdür.
 Gencin kendisini tanıyıp, yeteneklerini geliştirmesine yardım eder.

İletişim Kurarken;
 Çocuklar ve gençler sizin söylediklerinize değil, yaptıklarınıza dikkat eder. Bu açıdan kuru kuruya nasihat eden bir anlayışı benimsemeyin.
 Onu duyun, dinleyin ne dediğini anlamaya çalışın.
 Mutsuz ve üzgün olduklarında bile, sizlerle konuşmalarını yüreklendirecek ilişki tarzı geliştirin.
 Özel hayatına kesinlikle saygı gösteriniz. Örneğin, kapısını vurmadan odasına girmeyiniz.
 Günlüğünü okumayın. Ona gelen bir mektubu açmayın.
 Ondan kesinlikle mükemmel olmasını beklemeyiniz .
 Ufak tefek hataları görmezden geliniz.
 Onu iyi komşu çocukları ile kıyaslamayınız.
 Tenkitte cömert olduğunuz kadar övgüde ve takdirde de cömert olunuz.
 Gence bir davranışı öğretmenin en iyi yolu ondan beklediklerimizi ona vermektir .
 Kesin ama adil olun.
 Onların haklarına saygılı olmayı onların bize saygısından önde tutmalıyız .
 Ona çok kızdığınızda hemen bağırıp cezalandırmayın. Rahatlayın. Bir şekilde enerji harcayın, çünkü enerji harcamak içimizdeki duyguları atmaya yardım eder. Olaylar henüz sıcakken doğru düşünemeyebiliriz. Yetişkinler bile bir problemle karşılaştığında sağduyulu ve sakin davranmakta zorlanırlar.
 Bizim yapamadıklarımızı ergenden beklememeliyiz.

HAZIRLAYAN: GAZİ İLKÖĞRETİM OKULU PSİKOLOJİK DANIŞMANI HAKAN İNAN
KAYNAK: www.canakkaleram.gov.tr/soylesi/Ergenlik_Donemi_Genel_Ozellikleri_ve_ Sorunları.doc

Bunlar aşağıdaki gibi sıralanabilir:

Duyguların Yoğunluğunda Artış: Buluğdan başlayarak ergenin duygularının yoğunluğunda artma olur. Üzüntü, sevinç, öfke, korku gibi duygularını ifade ederken bu yoğunluk göze çarpar. Artan duygululuk ve coşku hali ergende duygularını dışa vurma ve ifade etme ihtiyacını doğurur. Olumsuz duygular el, kol hareketleri, yüz ifadesi ve bağırma gibi sözlü ve sözsüz davranışlarla dışa vurulurken, heyecan, coşku ve karşı cinse yönelik duygular şiir veya öykü yazma, hatıra defteri tutma aracılığı ile kağıda yansıtılır.

Aşık Olma: Karşı cinse yönelik ilgiler buluğ öncesinde başlar. Ergenlikte cinsel içerikli beğenme ve beğenilme arzusu bireye heyecan veren bir duygudur. Cinsler arasındaki yakınlaşma eğilimi, ergenliğin başlarında daha çok grupta bir arada olma isteği taşırken sonraları karşı cinsten belirli bireylere yönelmiş romantik duygular ortaya çıkar.

Mahcubiyet ve Çekingenlik:

Buluğ öncesinden başlayan ve buluğda da devam eden bir durumdur. Adeta vücutlarını saklamak isterler. Vücutlarında meydana gelen farklı zaman ve hızlardaki değişiklikleri saklamak ve ya kendi vücutlarını meraklı gözlerden saklama amacı taşıdığı düşünülebilir.

Aşırı Hayal Kurma: Biyolojik-cinsel gelişme, duygululuktaki artış ve zihinsel gelişme, ergenlerin akıllarından geçirdikleri yoğunluğunu ve niteliğini de değiştirir. Ergen hayal kurma yolu ile arzularını düşüncelerine yansıtır. Hayal konusu geleceğe yönelik tasarılar olabileceği gibi, gerçekleşmesini isteyebileceği herhangi bir isteği de olabilir. Hayalin içeriği genellikle karşı cinse yöneliktir. Hayal etme yaratıcı düşünceyi besleyen en önemli güçtür. Bu anlamda yararlıdır. Ancak gerçekleştirilmemiş istekler sanki olmuş gibi hayal ediliyorsa, o zaman ergenler için bir sığınma ve telafi etme aracı haline getirilmiş demektir.

Tedirgin ve Huzursuz Olma:Bu duygu ergenin karşı karşıya kaldığı stres uyarılarının etkisine göre ve uyaranları algılayış biçimine göre değişmektedir. Meydana gelen değişikliklere alışma çabalarının yanı sıra, akranları ve yetişkinlerle olan sosyal ilişkilerdeki aksamalar veya bu isteğin engellenmesi de huzursuzluk yaratabilir.

Yalnız Kalma İsteği: Buluğdaki bir kız veya erkek zaman zaman başkalarından uzaklaşmak, kendisi ile baş başa kalmak istiyor gibidir.

Çalışmaya Karşı İsteksizlik: Hızlı büyümenin olduğu bu dönemde ergenin bir miktar durgun ve atıl olduğu adeta hareket etmeye üşendiği zamanlar vardır. Çalışmaya daha az isteklidir. Vücut enerjisini adeta büyümeye harcıyor gibidir.

Çabuk Heyecanlanma: Ergen yeni durumlarla karşılaştığında, bu kendisi için alışık olmadığı bir durumsa heyecanlanıp korkabilir. Heyecan dengesi tam oluşmadığı için duygularının kontrolü zordur. Çoğu ergen heyecan verici durumlar karşısında kolayca kızabilir. Kızarma ergende korku yaratan istenmedik bir durumdur. Sadece bu korku tek başına ergeni heyecanlandırıp, kaygısını arttırabilir. Ergen bu durumda kendisinin başkaları tarafından aciz, güvensiz ve korkak gibi algılanabileceğini düşünür ve bu izlenimi bırakmaktan dolayı üzüntü duyar. Heyecanların kontrolü öğrenme ile kazanılır veya olgunlaştıkça belirli durumlar karşısında gösterilen duygusal tepkilerde dengelilik artar.

ERGENLİK DÖNEMİNDE EN SIK RASTLANILAN HEYECAN BİÇİMLERİ:

Sıklıkla karşılaşılan heyecan biçimleri :

KORKU : Objelere karşı duyulan korkular (yılan, köpek vb.).

Sosyal ilişkilerden duyulan korkular (kalabalıkta konuşma)

Ergenin kendisiyle ilgili korkuları (yoksulluk, ölüm, başarısızlık)

ENDİŞE : Daha ziyade hayali nedenlerden oluşur (ne olacağım?)

DUYGUSAL KIRIKLIKLAR : Biyolojik yetersizlikler, yetersiz alışkanlık, yetenek ve beceriler. Çevresel yetersizlikler ve tehlikeler (maddi, aile, kural, disiplin vb.) Birbirine karşıt isteklerin çatışması.

ÖFKE : Alay edilme, yalanla aldatılma, yalancılıkla suçlanma.

RUHSAL ZORLANMALAR : İnsan, faaliyetlerinde engellendiğinde bir gerilim veya bunalım yaşarlar. Her hangi bir baskı, hoş olmayan bir olay, yüklenilen ağır görevler veya üzüntü yaratan olaylar ruhsal zorlanma olarak nitelendirilebilir. Uygun eğitim öğretim ya da yaşantılar ortamı sağlanamadığında şu davranış ve bozuklukları görülebilir:

- Öğrencide sosyal geri çekilme.

- Uyumsuz davranışlar, kaçma, çalma, suça yönelme vb.

- Madde bağımlılığı (sigara, alkol, balli, tiner, uyuşturucu )

- Davranış bozuklukları (stres, depresyon, nevroz, psikoz ).

- Çatışma (aile, okul, sokak )

- Uzaklaşma.

ERGENLİKTE SOSYAL GELİŞİM

Sosyal gelişme, kişinin içinde yaşadığı toplum tarafından kabul edilebilir biçimde davranmayı öğrenme sürecidir. Çocuğun diğer insanlarla olan sosyal ilişkilerinin nasıl olacağı hayatın ilk yıllarındaki öğrenmelerine bağlıdır. İnsanlarla sıcak ilişkiler kurmaktan hoşlanan çocuklar bu davranışı öğrenme ile kazanırlar. Bu bakımdan anne-baba ve diğer yetişkinlerin sosyal davranışları çok önemlidir.

Çocuğun tek çocuk, ortanca veya büyük çocuk olup olmadığı, kardeş sayısı, cinsiyeti, ailenin büyüklüğü,ailenin katıldığı sosyal deneyimlerin kalitesi, eve misafir gelişi, misafir ağırlama biçimi, ebeveynin evdeki misafire takınması gereken tavır,ailenin sosyal, ekonomik ve kültürel seviyesi hep topluma uymasını, sosyalleşmesini etkileyen belli başlı faktörlerdir. Aralarında çok yaş farkı olan kardeşi olma, sosyalleştirmeyi güçleştirebilir. Kardeşlerin ve ev halkının hep aynı cinsiyetten olması karşı cinsle ilişki kurmayı güç hale getirebilir.

Toplumsal Uyum

Ergen, toplumda saygınlık kazanmaya ve statü sahibi olmaya gereksinim duyar. Toplumsal uyum geniş ölçüde bu gereksinmenin karşılanmasına bağlıdır. Ergenlik yılları bir anlamda, toplumsal gelişim ve uyum yılları olarak da nitelenebilir.

Toplumsal uyum zamanla kazanılır. Bu uyum ergenlik döneminde bazı deneyimlerle gelişir. Bu evrede birey kendi cinsinden oluşturduğu grup içinde faaliyetlerini düzenlemeye çalışır.

İlk sosyal uyumlarını gerçekleştirirken kendilerine deneyim fırsatı tanınan, özgür bir aile ortamında, yeterince sevgi ve güven ortamı içinde büyüyen çocukların ergenlik döneminde başarılı olmaları için gerekli ortam hazırlanmış demektir. Bu nedenle anne ve babaların önce çocuklarını tanımaları, onların ilgi ve yeteneklerini bilmeleri, onları özerk kılmak üzere fırsat hazırlamaları, nihayet onların sorularına arkadaşça kuracakları diyalog yardımıyla eğilmeleri ergenlik döneminin kolayca aşılmasına yardımcı olacak etkenlerdir.

İyi Bir Öğretmen Sınıfta Şunlara Dikkat Etmelidir

· Bir öğretmen evvela sınıftaki çocuklara emniyet ve huzur hissi duyurması icap eder.

· Kendi uyum problemlerini onlara aşılamaması gerekir.

· Sınıftaki her çocuğa eşit muamele etmesi ve bazı çocuklara fazla ilgi göstermekten veya herhangi bir sevgisizliğini göstermekten kaçınması gerekir.

· Öğretmen çocukların sınıfa hakim olmalarına müsaade etmemelidir.

· Bir öğretmen sınıfını mümkün olduğu kadar ilgi çeken bir yer yapmalıdır.

Ergenlik Çağındaki Gençlerin Eğitiminde Alınabilecek Önlemler

· Ergenlik çağında bulunan çocuk yada genç, kendi kişilik özelliklerine karşı çok duyarlıdır. Bu nedenle, bunlara karşı kırıcı eleştiri, alay, korkutma, başkaları yanında küçük düşürme, aleyhte kıyaslama ve hakaret gibi davranışlarda bulunmak, hiçbir zaman doğru değildir.

· Ergenlik çağındaki kimseler için, çok kural yerine, az kural konmalı ve yapılan yanılgılar da çok büyütülmemelidir. En küçük bir olumsuz davranışı sanki büyük bir suç işlemiş gibi karşılamaktan çekinmelidir.

· Ders dışı etkinliklere de önem verilmelidir. Ders dışı etkinlikler, çocuğun boş zamanını en yararlı bir biçimde doldurmasına ve ruhsal sağlığının da düzelmesine olanak sağlayacaktır.

· Bu çağdaki gençler kendi haklarına çok duyarlıdır. Bu nedenle hakseverlik ilkesinden ayrılınmamalıdır.

· Yine bu yaştaki gençler, kendi ”onur” duygularına karşı çok duyarlıdırlar. Bunun için, onları boş yere suçlamaktan özenle kaçınılmalıdır.

· Bu dönemde özellikle, “aşağılık duygusu” içinde bulunana çocukların belli alanlarda başarı göstermelerini sağlamak üzere, onları, ilgi duydukları ve başarılı oldukları alanlara teşvik etmelidir.

· Okuldaki sınavlarda, sınav sonuçlarına gereğinden fazla önem verilmemelidir. Özellikle, çocuk yada gençte, bir “sınav kokusu” geliştirilmemelidir.

ERGENİN AİLESİYLE İLİŞKİLERİ

· Ergen için tehlikeli bir durum:Anne baba arasındaki anlaşmazlık

· Çok az anne baba, ergen çocuklarında geleceğin yetişkin haklarını görebilmektedir.

· Anne babanın ergen çocukları hakkındaki yargıları genellikle katı, önyargılı ve haksızdır; çünkü çocuklarını anlamazlar.

· Gelecekteki terk etmeyi haber verdiği için anne babaların çocuktaki her türlü değişimi, gemlemeleri olgunlaşmada bir gecikmeye yol açar.

· Ergeni sistemli kötüleme, aşağılık kompleksi, ya da düşsel karmaşaları doğurabilir.

GENÇLERLE BARIŞ İÇİNDE YAŞANABİLİR Mİ?

Gençlerle barış içinde yaşanabilir, bu zorunluluktan doğan bir çatışmanın çözümü için de gereklidir. Gençlik çatışmalarının sürüp gitmesi, gençlerle yetişkinler arasında kapatılmaz gibi görünen bir uçurumun varlığı, insanı karamsarlığa itiyor. Ancak gençleri anlamak ve onlarla dayanışma yapmak zorundayız. Her şeyden önce, gençlik çağının fırtınalı ve çetin bir dönem olduğunu göz önünde tutmakta yarar vardır.

Kuşaklar arası çatışma yalnız kaçınılmaz değil, sağlıklıdır da. Bilimde, sanatta, yazında ve toplumsal alanda bir çok devrim ve yenilik eskiyi yadsımakla başlamış ve gerçekleşmiştir. Bunu da çoğunlukla genç kuşaklar başarmıştır. Kuşkusuz gençlerin yenilik tutkusu ve ilerici görüşleriyle eski kuşakların deneyiminin birleşmesinde ancak toplum kazanır.

Gençlerle anne baba arsında ortaya çıkan ve kuşak çatışmasına yol açan durumlar:

1. Biçimsel olarak kuşak çatışması yaratan durumlar, olaylar:

· Eve dönüş ve yemek saati

· Çalışma, eğlenme ,gezme saati

· Giyinme ve süslenme biçimi

· Sözlü ve sözsüz iletişim biçimi

· Müzik dinlerken yada iş yaparken gürültü çıkarmak

· Arkadaş seçimi, arkadaş ilişkisi

· Kız-erkek arkadaşlığı

· Büyüklere karşı saygı

· Ekonomik olarak (para sorunu)

2. İçerik olarak kuşak çatışması gereken durumlar, olaylar:

· Özdeşleşme, özerklik, sorumluluk süreçlerinden kaynaklanan düşünceler

· Hal ve görev kavramı

· Gelenek, görenek, din anlayışı ve yorumu

· Geçerli değer yargıları

· Meslek seçimi

· Başarılı ve saygın insanın tanımı

· Müzik türü, dergi, günlük gazete, kitap seçimi

· Dinlerken radyo, izlenen televizyon, seçilen video kasetlerinin türü ve konusuna ilişkin görüşler

· Dünya görüşü, yaşam felsefesi

· Toplumun, ülkenin, insanın geleceğine ilişkin görüşler

Kuşak çatışmasının olumsuz ve sağlıksız boyutlara kadar erişmesini önlemek, bir yerde sağlıklı ve iyi bir iletişim yoluyla gerçekleşir. Bu iletişimin sağlıklı olması da, öncelikle yetişkin kuşağın yerine getirmesi gereken ödevler dahilinde gerçekleşecektir;

· Yetişkin kuşak önce genci bir insan olarak kabul etmeli, ona sevgi ve saygı gösterdiğinizi belirtmek gerekir.

· Gençlik çağına özgü biyolojik, ruhsal ve toplumsal değişme ve gelişmeleri, bunların gencin davranışına ne biçimde yansıdığını bilip tanımak, gençlik çağının fırtınalı ve zor olduğunu göz önünde bulundurarak durumu değerlendirmek gerekir.

· Gencin duygulanım değişiklikleri ve düşlemlerden kaynaklanan davranışları karşısında serin kanlı olmak ve kırıcı, sert, yıkıcı davranışlarda bulunmamak gerekir.

· Genci denetlemek, engellemek yada ödün, ödül vermek için tutarlı davranmak gerekir. Bazen ödüle değer bulduğumuz bir davranışı başka bir zaman kötüleyip, eleştirip, yermekten kaçınmak gerekir.

· Gencin yaşamı,giyinişi, süslenmesine ilişkin karar alırken durumu gençle tartışmak yerine onun düşünce ve önerilerine anlayış ve saygı göstermek gerekir.

· Aile ve evle ilgili konularda ve sorunlarında gencin de düşünce ve önerilerini alıp onunla konuşunuz, tartışmaktan uzak bir tavır sergileyiniz.

· Konuşma ve tartışmalar sırasında gencin doğru düşündüğü, gerçeği bulup söylediği durumlarda ona hak verin, düşünce ve önerisini gerçekleştirmek için ona yardımcı olun.

· Gençlerle yapılan konuşma ve tartışmaları onları korkutarak ve yıldırarak kesmeyin.

· Gencin tutumu ve davranışlarına biçim ve yön verirken “benim gençliğimde” diye başlayan konuşma, öğüt ve davranışlarınızdan kaçınınız.

· Gence bol bol öğüt vermek ve tavsiyede bulunmak yerine örnek davranışlar yapın ve örnek davranışlar bulun gösterin.Çünkü ergenler de çocuklar gibi öğüt ve tavsiyelerden hiç ders almaz bunun için model olacak davranış ve eylemlerde bulunmak sağlıklı bir yetişkin yaşamına hazırlayacaktır genci.

İki kuşak arasındaki iletişimin sağlıklı bir biçimde kurulup sürdürülmesi için gençlere de düşen görevler vardır:

· Gençler bilse, yaşlılar yapabilseydi! Deyimine uygun olarak iletişim kurmaya çalışın.

· Bütün amaç, beklenti ve isteklerinin hemen o anda tümüyle gerçekleşmeyeceğini bilin.

· Konuşma ve tartışmalarda kırıcı ve sert olmaktan kaçının.

· Engeller, zorluklar, sorunlar karşısında size yardımcı ve destek olacak insanların anneniz, babanız, yakınlarınız olacağını unutmayın.

· Her yerde ve her zaman erişkin ve yetişkinlerden öğrenmemiz gereken bilgiler, deneyler olduğunu kabul edin.

Yetişkinlerin, ergenlerle olan eğitim farklılıklarının giderilmesi, her iki kuşağın sahip çıkacağı ortak değerlerin yaratılmasına olanak hazırlaması anne-baba ve ergen arsındaki çatışmayı azaltacak ve onları sağlıklı bir biçimde toplumla bütünleştirecektir.

AHLAK GELİŞİMİ VE AHLAKİ DAVRANIŞ

Ergenlikte işlev gören iki etmen, ahlak gelişiminde önemli değişikliklere katkıda bulunur. Bunlardan birincisi bilişsel gelişimde soyut işlemlerin başlamasıdır. İkincisi ise yeni bir kimliğin ve benlik duygusunun oluşmasıdır.

Soyut işlemlerin bilişsel evresi, bireyin geleneksel ahlak düzeyinin ötesine geçmesi için önkoşuldur. Bireyin ilkeli ahlak konumuna gelmesi, diğer bir anlatımla yasa altında eşit adalet,en iyiyi bütün insanlara sunmak, toplumsal sözleşmeler veya insan yaşamının değeri gibi kavramları ele alması için bireyin soyut kavramlarla düşünebilmesi, somut durumları ele almanın ötesine geçebilmesi ve varsayımlı problemler ortaya atabilmesi gerekir.

Soyut işlem düşüncesinin başlaması ve ergenlikteki benlik arayışı, bu gelişimi kolaylaştıran ardışık bir değişim ve çatışma dönemiyle sonuçlanır. Ergen, sadece kendi hakkında değil,fakat dünya ve insanlık hakkında yanıtlar arayıp bunları netleştirmeye çalışır. Benliğin bütünleşmesi ve bireyin (ben) kim olduğunun açıkça farkına varması söz konusudur. Bu farkına varış kimlik haline gelir. Bu ego olarak da adlandırılabilir.

MESLEK GELİŞİMİ

Kişinin kendi ilgi ve yeteneklerini gerçekçi bir gözle görmesi, bunlara uygun meslekleri tanıması ve bu doğrultuda seçimini yapması, ileride meslekteki başarılarını ve uyumunu olumlu yönde etkilemektedir.

Ana babaların, çocuklarının ilgi ve yetenekleri doğrultusunda yönlendirmeleri, ulaşılabilir hedefler belirlemelerine yardımcı olmaları beklenir.

Meslek gelişimi, yaşamda ergenlik döneminin önemli bir boyutunu oluşturur. Çalışma dünyası içindeki başarı ve doyum için büyük önem taşıyan meslek araştırması, karar verme ve hazırlık yıllarını kapsar. “Meslek” yalnızca yaşamın dayanak noktası gibi değerlendirilmemekte, giderek bir gelişimsel olgu olarak kabul görmektedir.

Artık, mesleki seçimi lise yıllarının sonunda, yaşam boyunca yalnızca bir kez gerçekleşen bir olay olarak değerlendirilmemektedir. Meslek seçimi daha çok, çocukluğun sonlarından yetişkinliğin başlarına kadar uzanan, en azından on yıllık bir olgunlaşma sürecidir.

Meslekler hakkında bilgi vermenin amaçları şunlardır:

1- İlgi duyduğu ve yönelmeyi düşündüğü mesleğin, kendisince bilinmeyen yönleri hakkında ayrıntılı bilgi vermek.

2- Öğrenciye, varlığından haberdar olmadığı ya da hakkında yanlış ve eksik bilgi sahibi olduğu meslekleri tanıtmak ve böylece onun görüş alanını genişletip daha zengin bir seçenek grubu arasından uygun seçimi yapmasına yardımcı olmak.

3- Topluma yararlı ve kişinin kendini gerçekleştirmesine olanak veren her mesleğin saygıya değer olduğu görüşüne erişmesine yardımcı olmak.

Her insan belki okul öncesi yıllardan itibaren ileride ne olacağını düşünür ve geleceği hakkında bazı planlar kurar. Başlangıçta tamamen duygusal ve hayali olan meslek seçimi yaş ilerledikçe daha gerçekçi temellere dayandırılmaya başlar.

Öğrencilerin ilgi ve yeteneklerini, toplumun insan gücü ihtiyacını dikkate almaksızın yaptığı seçmeler, hem kendilerini ve yakınlarını hayal kırıklığına uğratmakta hem de toplumun kalkınması bakımından ihtiyaç duyulan insan gücünün israfına yol açmaktadır.

Meslekler hakkında doğru ve ayrıntılı bilgi sahibi olması bir gencin, meslek seçimi kararını şu yönlerden etkileyebilir:

1- Meslek seçimi kişinin o alanda, ileride iş bulma olasılığını etkiler.

2- Bir meslek seçimi kişinin başarı ve başarısızlıklarını belirler.

3- Bir meslek seçimi kişinin işinden hoşlanıp hoşlanmayacağını etkiler.

4- Meslek seçimi hayatın diğer yönlerini de etkiler. Nerede yaşanacağını, evliliği, değer, tutum, davranışları,hayat görüşünü, kişilik özelliklerini etkiler.

5 Meslek seçimi demokratik bir toplumun insan gücünü nasıl kullanacağını etkiler.

Ergenlik Çağındaki Gençlerin Eğitimindeki Alınacak Önlemler

1. Ergenlik çağında bulunan çocuk yada genç, kendi kişilik özelliklerine karşı çok duyarlıdır. Bu nedenle, bunlara karşı kırıcı eleştiri, alay, korkutma, başkaları yanında küçük düşürme, aleyhte kıyaslama ve hakaret gibi davranışlarda bulunmak hiçbir zaman doğru değildir.

2. Ergenlik çağındaki kimseler için, çok kural yerine, az kural ortaya konmalı ve yapılan yanılgıları da çok büyütmemelidir. En küçük bir olumsuz davranışı sanki büyük bir suç işlemiş gibi karşılamaktan çekinmelidir.

3. Eğitimcinin genç ile olan ilişkilerinde, ne aşırı bir içtenlik, ne de aşırı bir resmiyet bulunmalıdır. Bu dönemdeki kişinin, yalnızca anlayışlı bir gereksinimi vardır.

4. Ders dışı etkinliklere önem vermelidir. Ders dışı etkinlikler, çocuğun boş zamanını en yararlı bir biçimde doldurmasına ve ruhsal sağlığının da düzelmesine olanak sağlayacaktır.

5. Bu çağdaki gençler, kendi haklarına karşı çok duyarlıdırlar. Bunun için, derslerde verilen notlarda ve yarışmalarda hakseverlik ilkesinden ayrılmamalıdır.

6. Bu yaştaki gençler, kendi “onur” duygularına karşı çok duyarlıdırlar. Bunun için, onları boş yere suçlamaktan özenle kaçınılmalıdır.

7. Bu dönemde özellikle, “aşağılık duygusu” içinde bulunan çocukların belli alanlarda başarı göstermelerini sağlamak üzere, onları, ilgi duydukları ve başarılı oldukları alanlara teşvik etmelidir.

8. Okuldaki sınavlarda, sınav sonuçlarına gereğinden fazla önem verilmemelidir. Özellikle çocuk yada gençte, bir “sınav korkusu” geliştirilmemelidir.

ANNE-BABANIN DİKKAT ETMELERİ GEREKEN BAŞLICA NOKTALAR:

1. Öncelikle çocuklarını tanımalı, onları ilgi ve yetenekleri doğrultusunda yönlendirmelidirler. Anne babalar, kendi tutku ve arzularına göre değerlendirme yapmamalıdırlar.

2. Çocuklarındaki güven duygusunu pekiştirmek üzere ortam hazırlamalı, yetenek ve kapasitesini aşmamalıdır.

3. En önemli besinin sevgi ve sevecenlik olduğunu unutmamalı, ancak aşırıya kaçmamalıdırlar.

4. Yaşayarak öğrenmeye ağırlık verilmelidir.

5. Çocukların kendi kendilerini yönetmelerini yaş küçüklüğü vb. nedenlerle engellememelidirler.

6. Anne ve babalar gelişimin normal yüzlerini, zorlu dönemlerini bilmeli, davranışlarını ona göre düzenlemelidirler.

7. Her çocuğun kendine özgü niteliklerle donanmış, ayrı bir birey olduğunu düşünerek, diğer çocuklarla ve kardeşleriyle kıyaslamamalıdırlar.

8. Aile ve toplumca geçerli olan bazı kurallara uyma zorunluluğu çocuğa hatırlatılmalı, uymadığı taktirde davranışları insanlar arası ilişkileri anlatacak türdeki yöntemlerle cezalandırılmalıdır. Kişiliğine değil davranışına yönelik olmalıdır.

9. Anne ve babalar özellikle disiplin konusunda görüş birliğinde olmaya, çocuğun yanında tartışmamaya çalışmalıdırlar.

10. Çocuğunuza hep çocuk gibi davranırsanız o da hep çocuk gibi kalır. Büyümenin ve gelişmenin hazzını ailece paylaşmaya çalışın.

Kaynak: www.havzaram.googlepages.com/ERGENLIKCAGIPSIKOLOJISI.doc

Ergenliğin yaş sınırları oldukça geniş tutulmaya çalışılmıştır, bunun sebebi bireysel ayrılıklardır. Sağlık ve bedensel yönden koşullar iyileştikçe ergenlik yıllarının başlangıcı olarak kabul edilen erinlik daha küçük yaşlarda ortaya çıkmaktadır.. Ergenin somut yapısı ile ilgili olarak en önemli gelişmeler boy ve ağırlık artışı, iskelet ve kas gelişimi, iç salgı sistemindeki gelişme ve çeşitli organlarda görülen büyümelerdi. Ergenlik dönemi insan gelişimindeki en hızlı büyüme evresinden birini oluşturmaktadır.

Erkekte ses değişir ve kalınlaşır. Kızda göğüsler gelişir ve gövdede belirli bölgelerde yağlanmalar görülür. Ergenlik değişikleri kızlarda genellikle 1-2 yıl önce başlar ve biter. Ergen , biyolojik gelişim döneminde, hormon dengesinde bir takım değişikler yaşamakta ve buna bağlı olarak da farklı duygu ve davranışlar oluşmaktadır. Örneğin; karşı cinsten hoşlanma, çabuk sinirlenme, hırçınlık.

Bu dönemde dengeli ve uyumlu ilkokul çocuğu gider, yerine oldukça tedirgin, güç beğenen ve çabuk tepki gösteren bir genç gelir. Duyguları hızlı iniş çıkışlar gösterir. Çabuk sevinir, çabuk öfkelenir, olur olmaz şeyleri sorun yapar, tepkileri önceden kestirilemez olur. Derslere ilgisi azalmış olur, çalışma düzeni bozulmuştur, istekleri artmıştır. Kendine tanınan hakları yersiz bulur. Evdeki kuralların ağırlığından ve sıklığından yakınır. Ana-babanın uyarılarına birden tepki gösterir, inatçıdır. Evde pek durmak istemez dağınıktır, savruktur, gürültülü müzikten, yalnız kalmaktan ve gizlilikten hoşlanır. Bunun yanı sıra akran gruplarına yönelim başlar. Çoğunlukla arkadaşlarıyla birlikte olmak ister. Ergen için bir gruba ait olmak önem taşır. Grubun norm ve değerlerine uyum sağlar. Kişiliğin geliştiği dönemler Ben kimim? Neyim? Ne yapmak istiyorum?  sorularına yanıt arar.

Ergenin benliği yalnızca yaşı ilerleyip boyunun uzaması nedeniyle olgunlaşmaz. Olgunluk,bazı belirli kişiler arası deneyimler ve eğitsel sonuçlar ya da başarılar sonucunda gelişmektedir. Büyümenin değişik evrelerinde başarması gereken belirgin görevler ergenlik dönemi içinde geçerlidir. O görevlerin başarılı bir şekilde tamamlanması bireyi daha ileri düzeyde bir büyümeye hazırlar.

Ergen bir erkeği ve kızı bekleyen temel gelişim görevleri şunlardır:

_ Her iki cinsten yaşıtlarıyla yeni ve daha olgun ilişkilerde başarılı olmak.

_ Erkek ve kadın toplumsal rolünü başarmak.

_ Fiziksel görünüşünü kabul etmek ve bedenini etkili bir şekilde kullanmak.

_ Ana babadan ve diğer yetişkinlerden duygusal bağımsızlığını kazanmak.

_ Ekonomik bağımsızlık güvencesini kazanmak.

_ Bir meslek seçmek ve ona hazırlanmak.

_ Evlilik ve aile yaşamı için hazırlanmak.

_ Yurttaşlık yeterliliği için gerekli zihinsel becerileri ve kavramları geliştirmek.

_ Toplumsal olarak sorumlu davranışı istemek ve yerine getirmek.

_ Davranışa rehber olarak bir değerler takımı ve bir etik (ahlak) sistemi oluşturmak.

Bir anlamda bu on gelişim görevi,başarılı bir yetişkin yaşamı için gerekli olan öğrenmelerin ve başarıların ön şartı olmaktadır.

Benlik, bir kişinin bilinçli bir şekilde kendi varoluşu olarak adlandırabildiklerinin toplamıdır. Deneyimlerden çıkartılan düzenlenmiş bir bilişsel yapı (farkındalığımız) olarak değerlendirilebilir. Bunlar kendimizi bir varlık olarak nasıl değerlendirdiğimize ilişkin fikirlerdir.

Benlik saygısı, bireyin benliği beğenme ve değerli bulma derecesidir. Her birimiz “ben böyle bir kişiyim” tarafından yapılandırılmış belirli bir benlik imgesine sahibizdir. Benlik duygusu,yalnızca ideal olarak olmak istediğiyle değil, aynı zamanda diğer insanlarla olan etkileşimde kendi benliğini nasıl gördüğüyle de ilgilidir. Bu karşılaştırma,ergenlik yıllarında daha fazla enerji ve yoğunluk taşıdığı gibi ben merkezlilik çerçevesinde kendini gösterir.

Gerçekte benlik ergenlik döneminden önce gelişmeye başlar. Benliğin gelişiminde ana baba tutumları, yaşıtlarıyla ilişkileri etkide bulunur. Ana babalar farkında olmadan, ergenin bazen daha genç çocuk gibi bir benliği oynadığı ve bazen de daha olgun yetişkin gibi bir benliği kazanma arzuları arasındaki çatışmanın kurbanları olmaktadır. Bir dönem için bu hem ana baba hem de ergen için karışıklık yaratmaktadır. Ergen, genç ve yaşlı benliği arasında gidip geldikçe,ana babalar hangi benliğe tepkide bulunacakları konusunda kararsız kalmaktadır. Bunu yalnızca zaman halledebilir ve bilge yetişkinler ergenliğin yalnızca bir büyüme dönemi olmadığını, aynı zamanda dışa açılma dönemi olduğunu da bilirler.

Fiziksel gelişim ve bireyin büyüme hızı, benlik duygusunda güçlü bir etkiye sahiptir.

Düşük benlik saygısı, güven eksikliği veya değersizlik duyguları bir genci, okul başarısızlığı, devamsızlık veya ilaç kullanımı gibi kendini yenilgiye uğratıcı davranışlara götürebilir. Ana babalar ve eğitimciler bütün bu zarar verici davranışlarla ilgilenirken, sıklıkla altında yatan duygusal konuları göz ardı ederler. Ergenlerdeki depresyon, düşük benlik saygısı ve çaresizlikle güçlü bir şekilde bağlantılıdır. Her nasılsa depresyondaki ergenin bazen bunu tanımlaması zor olabilir, çünkü o, saldırgan ve dikkat çekici davranışlar gösterebilir ya da içine kapanabilir. Depresyonun ana öğesi bir süreden beri var olan değersizlik duygusudur. Kendini olumsuz bir yöne sevk edebilir, görünüşüne çok az ya da hiç önem vermeyebilir ve okulda problemler yaşayabilir. Kızgınlık patlamaları olabilir. Öğrenci okula gitmeyi reddedebilir, çünkü yetersizlik hisseder. Bütün bunlar düşük benlik değerinin yoğun bir şekilde yaşanmasına bağlı olabilir.

Düşük benlik saygısı, ana-baba ve okulun çabalarıyla değiştirilebilmektedir. Öğrencilerin cesaretlerinin kırılması yerine, riskleri göze alabilecekleri ve başarısızlıklarından öğrenebilecekleri şeklinde güven duyulmasına ihtiyaçları vardır. Başarı ya da başarısızlık çoğunlukla zeka düzeyinin yüksekliğinden çok benlik saygısı ile bağlantılıdır. Ana-baba ve öğretmenler, dereceler ya da notlara değil çabaya odaklanabilir ve destekleyici olabilirler. Gerçekliği cesaretlendirebilir ve çocuğun kızgınlığını görmezden gelebilirler. Cesareti kırılmış ve yetersizlik yaşayan birinin çevresindeki önemli kişilerden destek almadan okulda üretici olması çok zordur.

Çocuğunuz ergenliğin stresini yaşarken, onun benlik saygısının oluşmasına yardım etmenin yollarını bilmek gereklidir.

Bunları şöyle sıralayabiliriz:

1- İyi,olumlu düşünceler,çalışmalar vb. için kredi verin. Belki bir ayrıcalık,bir ödül verilebilir ya da ödül sözcüğü söylenebilir.

2- Duygularına saygı gösterin ve onu yargılamaktan kaçının. Şikayetlerini,endişelerini veya ilgilerini dinleyin ve onları anlamaya çalışın.

3- Çocuğunuza sorumluluklar verin ve başaracağına ilişkin ona güvenin.

4- Birlikte zaman harcayın.

5- Ona ilginizi gösterin.

6- Ondan beklentinizde mantıklı olun.

7- Çocuğunuz,desteğinize gereksinim duyduğunda bunun için hazır olun.

8- Profesyonellere danışın ve çocuğunuz intihara yönelik ya da kendine zarar verici düşüncelerini açıklarsa yardım isteyin.

Gençlik yalnızca olumsuzlukların yaşandığı, toplandığı bir çağ değildir. Gençlik; tatlı hayallerin, tutkuların ve idealizmin filizlendiği, sıkı arkadaşlıkların, ilk sevgilerin yaşandığı dönemdir. Yeniliğe ve ileriye doğru atılımların yapıldığı, kendini kanıtlama ve kendi kimliğini ortaya koyma çabalarının yaşandığı dönemdir.

ERİNLİK DÖNEMİNİN ÖZELLİKLERİ

Erinlik diğer gelişim dönemlerinden farklı özellikleri olan bir evredir. Bu özellikler bir daha yaşam boyu görülmezler.

En önemlileri şunlardır:
Erinlik çakışan bir dönemdir: Erinlik çocukluğun sonlarına doğru başlar ve ergenlik yılarında devam eder. Çocuk cinsel olgunluk yaşına gelmeden birkaç yıl önce bir takım fiziksel ve davranışsal değişikler geçirmekte, ancak ergen sayılmamaktadır. Bu nedenle erinlik bir yandan çocukluk diğer yandan ergenlikle çakışan bir dönemdir.
Erinlik kısa bir dönemdir: 2 yıldan 4 yıla kadar uzayabilir. Erkeklerde 4, kızlarda 3 yıla kadar sürmektedir.
Erinlik hızlı bir değişme dönemidir: Erinlik, gerek fiziksel gerekse psikolojik değişikliklerin çok hızlı olduğu bir dönemdir. Bu hızlı değişme karmaşa , yetersizlik ve güvensizlik duygularına ve bir çok çocukta istenmeyen davranışlara yol açar.
Erinlik bir olumsuzluk evresidir: Olumsuzluk, bireyin karşıt bir tutum içine girmesini yada daha önce geliştirdiği bazı iyi niteliklerin olumsuzlaşmasını açıklar. Bu karşı tutum, özellikle erinliğin başlarında çok belirgin ve yoğundur.
Erinlik yaşı değişiktir: Erinlik yaşı çok küçük yaşlardan başlayarak 18-19 yaşlarına kadar herhangi bir yaşta yer alabilir. Ancak erinlik yaşı ortalama olarak kızlarda 13, erkeklerde 14 yaş olarak saptanmıştır.

Kaynak: www.havzaram.googlepages.com/ERGENLIKCAGIPSIKOLOJISI.doc

Ergenlik dönemi, biyolojik, psikolojik, zihinsel ve sosyal açıdan bir gelişme ve olgunlaşmanın yer aldığı, çocukluktan erişkinliğe geçiş dönemidir. Ergenlik kavramı, tanımı, gruplandırma ve yaş dilimleri içindeki yerinin saptanması açısından değişik toplumlarda ve dönemlerde değişik yaklaşımlarla ele alınmıştır. Sosyo ekonomik koşullar, sağlık, beslenme, iklim ergenliğin başlama yaşını etkiler. Ülkemizde kızlarda 10/12 erkeklerde ise 12/14 yaşlarında başlar.

ERİNLİK: Erinlik dönemi, cinsel organların olgunlaştıkları sırada oldukça kısa süren fizyolojik değişiklikler evresi olarak görülür. Erinlik döneminde cinsel organlardaki gelişme üreme fonksiyonuyla doğrudan ilgili olan temel cinsel özelliklerle, üreme fonksiyonuyla dolaylı ilgili olan ( tüylenme, göğüs ve kalçaların oluşumu… ) ikincil cinsel özellikler biçiminde özetlenebilir.

Ergenliğin bir bölümünü oluşturan bu evre, kızlarda 6 ayı biraz aşarken , erkeklerde 2 yıl, hatta daha da fazla sürebilir. Her ne kadar erinlik ergenliğin bir evresini oluşturmaktaysa da erinlik öncesi, erinlik ve ergenlik aşamalarını içeren uzun süreli bir dönemdir. Fizyolojik yönden ergenliğin, özellikle üreme organlarıyla ilgili salgı bezlerinin olgunlaşması sonucu işlevlerine başlamalarıyla tamamlandığı kabul edilir.

BEDENSEL GELİŞİM:

Ergenlik dönemi, insan gelişimindeki en hızlı büyüme evresinden birini oluşturur. Bu dönemdeki bedensel gelişim, duygusal, sosyal ve zihinsel olgunluklarının temelini oluşturmaktadır. Bir başka deyişle, ergenlik, biyolojik değişmeyle başlar ve bedensel, zihinsel ve ruhsal gelişmeyle son bulur. Ergenlik beden yapısıyla ilgili olarak akla gelen en önemli gelişmeler, boy ve ağırlık artışıyla iskelet ve kas gelişimi, içsalgı sistemindeki gelişim ve çeşitli organlarda görülen büyümelerdir.

Ergenin cinsel açıdan olgunlaşmasıyla bedensel değişimleri ve kısa süreler içinde boy atarak büyümesi, hipofiz bezinin büyüme hormonu salgılaması sonucu gerçekleşir. Cinsel erinlik ise erkeklik hormonu olan androjen ve kadınlık hormonu olan östrojen ile gerçekleşir.

Boy uzaması ve ağırlık artışını gösteren grafik eğrisi incelendiğinde, gerek ergenliğin başlangıcı, gerekse hemen öncesinde hızlı bir gelişim görülür. Ağırlık ve boy gelişmeleri karşılaştırıldığında ağırlık artışı, boy uzamasına paralel bir gelişim izler. Erinlik öncesinde kızlar erkeklerden daha hafiftirler. Erinliğin başlangıcında kızların erkeklerden daha ağır olduğu görülür.

Çocukluk döneminde kaslar vücudun toplam ağırlığının %30 unu, olgunlaşma sonucu ise %63 ünü oluşturur. Ergenlik döneminde kemikler hacimce de büyüktürler.

Çocukluk dönemlerinde kız ve erkek arasında şekil açısından çok farklılıklar varken, ergenlik döneminde bu fark giderek artar. Erkek ergen şekli genellikle dümdüz uzanan bacaklar, dar kalça, geniş omuzlarla karakterize olurken, kızlarda , eğimli bacaklar, geniş kalçalar ve dar omuzlardır.

KİŞİLİK GELİŞİMİ:

Eskiden hep çocuk olarak algılanırken, şimdi kimi zaman çocuk, kimi zamanda yetişkin olarak nitelendirilmektedir.

Bu dönemde hem çocuğun kendisini ve dünyayı algılayışı hem de diğer insanların çocuğu algılayışı eskisi gibi değildir. Tüm bu etmenler çocuğu, bir kimlik aramaya doğru iter ve sonuçta çocuk ergenlik döneminden ya kimliğini kazanmış olarak ya da kimlik karmaşası ile çıkar. Kimlik bocalamasına yol açan etkenler 3 grupta toplanır.

1. Düşünce sistemindeki değişiklikler

2. cinsel rollerdeki değişiklik

3. meslek seçimine yönelme

DÜŞÜNCE SİSTEMİNDEKİ DEĞİŞİKLİKLER:

Ergenlik dönemiyle birlikte, ergende fiziksel açıdan olduğu kadar bilişsel açıdan ortaya çıkan değişiklikler de dikkati çekmeye başlar. Bilişsel gelişimde en son ulaşılan dönem soyut işlemler dönemidir. Bireylerin bu döneme erişme yaşları ergenlik dönemine girdiği yaşla çakışır.

Ergen için önemli olanın kendi düşünceleri ve kendisinin dünyayı algılayış biçimi olmasa da bu düşünce tarzının bir ürünü olarak ortaya çıkar. Ergen bu dönemde kendisini çok eleştirir. Kendisini çok eleştirdiği içinde herkes tarafından eleştirildiğini sanır. Sanki herkesin dikkati onun üzerindedir, herkes onun dış görünümüne çok önem verir. Ergen ben merkezci düşünce biçimi nedeniyle kendi inançlarının en doğru olduğunu sanmaktadır. Kendisini herkesten daha akıllı olarak görmektedir.

Ergenin kimliğini kazanması, bir yetişkin olabilmesi için bir yetişkin modele ihtiyacı vardır. Ancak anne-baba , öğretmen gibi yakın çevresindeki yetişkinler tarafından sürekli eleştiriliyorsa büyüklerin kendisini anlamadığını düşünür. Ergen eğer kendisine yakınlık gösteren , güvenen ve destek veren özdeşim modelleri ile karşılaşma şansına sahip olurlarsa, sağlıklı bir kimlik geliştirebilirlerdi. Aksi halde kimlik arayışı ya da kimlik karmaşası uzun yıllar devam edebilir.

CİNSEL ROLLERDEKİ DEĞİŞMELER

Ergenlik dönemine gelindiğinde, fiziksel olarak bedende erkek ve dişi özelliklerinin belirginleşmesi ile birlikte, kadın ya da erkek cinsel rollerinin benimsenerek, kimliğe dahil edilmesi işlemi hızlanır. Günümüzde gençler arasında cinsiyet rollerine yönelik kalıp yargıların yaygın olduğu görülmektedir. Bu duruma bağlı olarak ergenler, cinsiyetler arası bir farklılık olmadığını düşünmelerine karşın, kendi cinsiyetlerine has olan özelliklerden ayrılamamışlardır. Kendi cinsiyetini reddetmeden , her iki cinsiyetin özelliklerini potansiyelleri ölçüsünde güvenli bir biçimde taşıyan bireylere androjen bireyler denir. Androjen tipler kendi cinsel kimliğine ilişkin bir rol karmaşasına düşmeden , heriki cinse ait işleri de yapabilir. Örneğin bir kadın taksi şoförü olurken bir erkek ev şlerinde sorumluluk yüklenebilir. Androjen bireylerin daha güvenli ve kendilerine olan saygılarının daha yüksek olduğu savunulmaktadır. Aileler ve öğretmenler tarafından androjen davranışların teşvik edilmesi ergenin cinsiyet karmaşasına düşmesine engelleyecektir.

MESLEK SEÇİMİNE YÖNELME:

Gençlerin meslek seçimine doğru yönelmelerine lise yıllarına yani ergenlik dönemine rastlamaktadır. Meslek seçiminin yaklaşması kimlik duygusunu da tehdit etmeye başlar.Tüm yaşamı etkileyebilecek önemli bir kara vermenin gerginliği , verilen kararın uygunluk derecesine yönelik kuşkular ergeni bir bocalama ve kimlik karmaşası içine sokar ve ergen bu karmaşayı değişik ölçülerde yaşar.

Sonuç olarak, ergene kendisini tanıması ilgi ve yeteneklerini keşfetmesi, kendisine uygun mesleğe yönelmesinde yapılan rehberlik ve bunun yanı sıra ergenin kuşku ve korkularına duyarlı, anlayışlı bir yetişkin tutumu, mesleki karar verirken geçirilen karmaşanın sürecini azaltacaktır. Böylece kimlik duygusunun gelişimi önemli bir engelle karşılaşmadan devam edecektir. Öğrenciye yakın anlayışlı bir öğretmen ve aile tutumu ile genç bu süreci doğru karalarla atlatabilecektir.

Kaynak: www.pdrnet.sitemynet.com/ruh/ergenlik.doc